Ποιες εργασίες ανακαίνισης δεν απαιτούν άδεια, ποιες καλύπτονται από Έγκριση Μικρής Κλίμακας και πότε χρειάζεται οικοδομική άδεια. Πρακτικός οδηγός για ιδιοκτήτες.
Τελευταία ενημέρωση: 5 Οκτωβρίου 2026
Η ανακαίνιση ενός διαμερίσματος ή μιας μονοκατοικίας ξεκινά συνήθως με μια απλή απορία: «χρειάζομαι άδεια ή όχι;». Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη, γιατί εξαρτάται από τι ακριβώς αλλάζει στο ακίνητο.
Ο γενικός κανόνας είναι απλός: όσο πιο βαθιά επέμβαση γίνεται στον φέροντα οργανισμό, στη χρήση ή στα κοινόχρηστα, τόσο πιο βαριά είναι η διαδικασία. Μια αλλαγή πλακιδίων ή ένας χρωματισμός δεν απαιτούν τίποτα. Μια καθαίρεση τοίχου μπορεί να απαιτήσει άδεια. Και μια προσθήκη κατ' επέκταση απαιτεί πάντα.
Ο οδηγός εξηγεί τις τρεις κατηγορίες εργασιών, τι χρειάζεται σε κάθε περίπτωση και ποιες παγίδες κοστίζουν ακριβά.
Οι τρεις κατηγορίες εργασιών
Στην πράξη, οι εργασίες ανακαίνισης χωρίζονται σε τρεις ομάδες:
- Εργασίες συντήρησης και επισκευής — δεν απαιτούν καμία διοικητική πράξη
- Εργασίες που καλύπτονται από Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας (ΕΕΔΜΚ) — απαιτούν έγκριση, αλλά με απλή και γρήγορη διαδικασία
- Εργασίες που απαιτούν οικοδομική άδεια — πλήρης διαδικασία με μελέτες και ελέγχους
Η σωστή κατάταξη είναι το κρίσιμο βήμα. Λάθος κατάταξη σημαίνει είτε περιττή γραφειοκρατία είτε — πολύ χειρότερα — αυθαίρετη κατασκευή.
Εργασίες που δεν απαιτούν άδεια
Δεν απαιτείται καμία άδεια για εργασίες συντήρησης, επισκευής ή διακόσμησης, εφόσον δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός, δεν μεταβάλλεται η χρήση και δεν επεμβαίνουμε σε κοινόχρηστους ή κοινόκτητους χώρους. Ενδεικτικά:
- Εσωτερικοί χρωματισμοί τοίχων και οροφών
- Αντικατάσταση δαπέδων ή πλακιδίων
- Αντικατάσταση ειδών υγιεινής και κουζίνας, χωρίς μετακίνηση των παροχών σε άλλη θέση
- Αντικατάσταση κουφωμάτων με ίδιου τύπου και διαστάσεων, χωρίς μεταβολή του ανοίγματος
- Επισκευή ή αντικατάσταση εσωτερικών θυρών
- Εσωτερικές ηλεκτρολογικές ή υδραυλικές επεμβάσεις που δεν αλλάζουν τη θέση των παροχών ούτε το συνολικό φορτίο
- Τοποθέτηση επίπλων, ντουλαπών και εντοιχισμένων κατασκευών που δεν αποτελούν δομικά στοιχεία
Προσοχή σε μια λεπτή γραμμή: η καθαίρεση ή μετακίνηση τοίχου δεν είναι εργασία συντήρησης. Αν ο τοίχος είναι φέρων, απαγορεύεται χωρίς μελέτη. Αν είναι πλήρωσης (μπατική), συνήθως επιτρέπεται, αλλά η διάκριση απαιτεί μηχανικό — και όχι εκτίμηση του συνεργείου.
Εργασίες που απαιτούν Έγκριση Μικρής Κλίμακας
Για τις παρακάτω εργασίες, αρκεί Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας (ΕΕΔΜΚ) — η ίδια διαδικασία που ισχύει γενικά για μικρές εργασίες, με ηλεκτρονική υποβολή και αυτόματη έκδοση αμέσως μετά την κατάθεση των δικαιολογητικών:
- Επεμβάσεις στις όψεις, όπως διάνοιξη νέων ανοιγμάτων, όταν δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός
- Εξωτερικοί χρωματισμοί ή επισκευή επιχρισμάτων με χρήση ικριωμάτων
- Αντικατάσταση κουφωμάτων με αλλαγή διαστάσεων του ανοίγματος
- Τοποθέτηση εξωτερικής θερμομόνωσης στις όψεις
- Κατασκευή πέργκολας, ανάλογα με την επιφάνεια και τη θέση
- Ανακατασκευή στέγης, με δήλωση στατικής επάρκειας μηχανικού
- Απλή περιτοίχιση ή περίφραξη σε εκτός σχεδίου περιοχές
- Λειτουργική συνένωση χώρων εντός της ίδιας ιδιοκτησίας
- Διαχωρισμός οριζόντιων ιδιοκτησιών
- Τοποθέτηση ικριωμάτων και εργοταξιακών οικίσκων
- Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ή αυτόνομου συστήματος θέρμανσης, όπου απαιτείται
Σημαντικό όριο: για τις περισσότερες από αυτές τις εργασίες, αν ο συνολικός προϋπολογισμός υπερβαίνει τις 25.000 € ανά οριζόντια ή κάθετη ιδιοκτησία, απαιτείται κανονική οικοδομική άδεια. Για μια σειρά εργασιών — όπως η τοποθέτηση θερμομόνωσης, τα ικριώματα ή οι εργοταξιακοί οικίσκοι — το όριο αυτό δεν ισχύει.
Η έγκριση ισχύει ένα (1) έτος και μπορεί να παραταθεί για ένα ακόμη. Δείτε αναλυτικά στον οδηγό μας για την Άδεια Μικρής Κλίμακας.
Πότε απαιτείται οικοδομική άδεια
Οικοδομική άδεια απαιτείται όταν η ανακαίνιση ξεπερνά τα όρια της απλής επέμβασης. Ενδεικτικά:
- Κάθε επέμβαση στον φέροντα οργανισμό — καθαίρεση ή διάνοιξη σε φέροντα τοίχο, ενίσχυση, αλλαγή δοκών ή υποστυλωμάτων
- Προσθήκη κατ' επέκταση ή καθ' ύψος, ακόμη και μικρής επιφάνειας
- Αλλαγή χρήσης του ακινήτου — για παράδειγμα από κατοικία σε γραφείο ή κατάστημα
- Μετατροπή βοηθητικών χώρων σε κύριους χώρους κατοικίας
- Δημιουργία νέων χώρων κάτω από το κτίριο ή σε ακάλυπτο, με εκσκαφή
- Εργασίες που μεταβάλλουν τη συνολική όψη του κτιρίου πέραν όσων καλύπτει η ΕΕΔΜΚ
- Υπέρβαση του ορίου των 25.000 €, όπου αυτό ισχύει
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτούνται αρχιτεκτονική και στατική μελέτη, μελέτες ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και ενεργειακής απόδοσης, έλεγχος από την Υπηρεσία Δόμησης και ανάθεση επίβλεψης σε μηχανικό. Δείτε τη σχετική υπηρεσία Οικοδομικές Άδειες.
Ειδικές περιπτώσεις που μπερδεύουν τους ιδιοκτήτες
Διαμέρισμα σε πολυκατοικία. Σε επεμβάσεις που αγγίζουν κοινόχρηστα ή κοινόκτητα στοιχεία — όψη, φέρουσα τοιχοποιία, ακάλυπτο, δώμα — απαιτείται συνήθως συναίνεση των συνιδιοκτητών σύμφωνα με τον κανονισμό της πολυκατοικίας. Η έλλειψη συναίνεσης είναι ένας από τους συχνότερους λόγους που μια έγκριση ακυρώνεται εκ των υστέρων.
Αυθαίρετες κατασκευές που αποκαλύπτονται. Πολύ συχνά η ανακαίνιση φέρνει στο φως παλιές αυθαίρετες επεμβάσεις — έναν κλειστό ημιυπαίθριο, έναν βοηθητικό χώρο χωρίς άδεια. Πριν προχωρήσει οποιαδήποτε νέα εργασία, οι χώροι πρέπει να τακτοποιηθούν, ώστε να μην κληρονομήσει ο ιδιοκτήτης το πρόστιμο. Δείτε τις Νομιμοποιήσεις Αυθαιρέτων.
Ενημέρωση της Ταυτότητας Κτιρίου. Μετά από εργασίες που εκδόθηκε έγκριση ή άδεια, ο φάκελος του ακινήτου πρέπει να ενημερωθεί. Δείτε την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
Ενεργειακή αναβάθμιση. Αλλαγή κουφωμάτων, θερμομόνωση ή νέο σύστημα θέρμανσης επηρεάζουν το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ). Αν το ακίνητο πρόκειται να ενοικιαστεί ή να πωληθεί, αξίζει να εκδοθεί νέο ΠΕΑ μετά τις εργασίες — δείτε σχετικά το ΠΕΑ.
Κόστος και χρονοδιάγραμμα
Το κόστος μιας ανακαίνισης χωρίζεται σε δύο μέρη:
- Κατασκευαστικό κόστος — υλικά και συνεργεία, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού
- Κόστος αδειοδότησης — αμοιβή μηχανικού για μελέτες, τεχνικές εκθέσεις και υποβολή, ελεύθερα διαπραγματεύσιμη ανάλογα με την έκταση των εργασιών
Ως προς τον χρόνο:
- Για εργασίες συντήρησης δεν υπάρχει διοικητικός χρόνος — ξεκινούν άμεσα
- Για ΕΕΔΜΚ, η έγκριση εκδίδεται αυτόματα μετά την ηλεκτρονική υποβολή· ο πραγματικός χρόνος αφορά τη σύνταξη των δικαιολογητικών
- Για οικοδομική άδεια, ο χρόνος εξαρτάται από τις μελέτες, τις εγκρίσεις τρίτων υπηρεσιών και τον έλεγχο της ΥΔΟΜ
Τα λάθη που κοστίζουν ακριβά
- Έναρξη εργασιών με προφορική συμφωνία με το συνεργείο, χωρίς έλεγχο αν χρειάζεται έγκριση
- Καθαίρεση τοίχου με την υπόθεση ότι «δεν είναι φέρων», χωρίς γνώμη μηχανικού
- Επεμβάσεις σε όψη ή ακάλυπτο πολυκατοικίας χωρίς συναίνεση συνιδιοκτητών
- Παράλειψη τακτοποίησης παλαιότερων αυθαιρέτων που αποκαλύφθηκαν
- Υπέρβαση του προϋπολογισμού των 25.000 € χωρίς οικοδομική άδεια
- Αλλαγή χρήσης που δηλώνεται ως απλή ανακαίνιση
- Μη ενημέρωση του φακέλου του ακινήτου μετά τις εργασίες
Ασφάλεια κατά τη διάρκεια των εργασιών
Η ανακαίνιση είναι εργοτάξιο — ακόμη και μικρό. Όταν εκτελούνται εργασίες σε ύψος, με ικριώματα, εκσκαφές ή κατεδαφίσεις, ο κύριος του έργου έχει υποχρεώσεις ασφάλειας και υγείας: εκτίμηση κινδύνου, μέτρα προστασίας, ενημέρωση των εργαζομένων και, όπου προβλέπεται, ΣΑΥ-ΦΑΥ και Τεχνικό Ασφαλείας για την επίβλεψη.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
Η Dynamic HSQE αναλαμβάνει ολόκληρη τη διαδικασία: κατάταξη των εργασιών στη σωστή κατηγορία, έλεγχο αν απαιτείται έγκριση ή άδεια, σύνταξη μελετών και τεχνικών εκθέσεων, ηλεκτρονική υποβολή, επίβλεψη των εργασιών και ενημέρωση του φακέλου του ακινήτου.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεστε βοήθεια;
Η Dynamic HSQE αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις Υγείας και Ασφάλειας της επιχείρησής σας. Επικοινωνήστε μαζί μας.
Ζητήστε Εκτίμηση