Από 19 έως 24 Οκτωβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία ανοίγει τη νέα εκστρατεία του EU-OSHA για την ψυχική υγεία στην εργασία. Τι σημαίνουν οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι για κάθε επιχείρηση, ανεξάρτητα από μέγεθος.
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα 2026
Από τις 19 έως τις 24 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιείται η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, θεσμός του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA). Η εβδομάδα είναι το σημείο συνάντησης εργοδοτών, εργαζομένων, τεχνικών ασφαλείας, ιατρών εργασίας και φορέων του κλάδου σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Φέτος σηματοδοτεί την έναρξη της νέας πανευρωπαϊκής εκστρατείας για την περίοδο 2026 έως 2028, με τίτλο «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας: προαγωγή της ψυχικής υγείας στην εργασία με τη συμμετοχή όλων». Το μήνυμα της εκστρατείας συνοψίζεται στη φράση «μαζί μπορούμε να προλάβουμε τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους»: η πρόληψη δεν είναι υπόθεση ενός προσώπου ή μιας υπηρεσίας, αλλά της οργάνωσης στο σύνολό της.
Οι στόχοι της εκστρατείας είναι η διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων και η συστηματική αντιμετώπιση του ζητήματος.
Γιατί το φετινό θέμα αφορά κάθε επιχείρηση
Τα στοιχεία του EU-OSHA δείχνουν την έκταση του ζητήματος:
- 45% των εργαζομένων στην Ευρώπη αναφέρει ότι αντιμετωπίζει παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική του υγεία.
- 27% των εργαζομένων βιώνει άγχος, στρες ή κατάθλιψη που προκαλείται ή επιδεινώνεται από την εργασία (σφυγμομέτρηση EU-OSHA 2022).
- Το στρες, το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν το δεύτερο πιο συχνό πρόβλημα υγείας που σχετίζεται με την εργασία.
Η έρευνα ESENER του EU-OSHA δείχνει επίσης ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι θεωρούνται πιο απαιτητικοί στη διαχείριση από τους «παραδοσιακούς» κινδύνους της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας, και ότι οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις τείνουν να τους υποτιμούν. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η ενημέρωση κάνει τη διαφορά.
Τι είναι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι
Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι είναι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τον κακό σχεδιασμό, την πλημμελή οργάνωση και διαχείριση της εργασίας, καθώς και από το ανεπαρκές κοινωνικό επαγγελματικό πλαίσιο. Μπορούν να έχουν ψυχολογικές, σωματικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Συνθήκες εργασίας που ευνοούν αυτούς τους κίνδυνους είναι, μεταξύ άλλων:
- υπερβολικός φόρτος εργασίας
- αντικρουόμενες απαιτήσεις και έλλειψη σαφήνειας ως προς τον ρόλο του εργαζομένου
- μη συμμετοχή των εργαζομένων σε αποφάσεις που τους αφορούν
- έλλειψη αυτονομίας και αδυναμία παρέμβασης στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας
- κακή διαχείριση οργανωτικών αλλαγών
- εργασιακή ανασφάλεια
- αναποτελεσματική επικοινωνία και ελλιπής υποστήριξη από προϊστάμενο ή συναδέλφους
- ψυχολογική και σεξουαλική παρενόχληση
- δύστροποι πελάτες, ασθενείς ή μαθητές
Σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στον κίνδυνο και στη συνθήκη όπου οι απαιτήσεις είναι αυξημένες, το περιβάλλον όμως παραμένει υποστηρικτικό, οι εργαζόμενοι έχουν αυτονομία και είναι εκπαιδευμένοι. Ένα καλό ψυχοκοινωνικό περιβάλλον ενισχύει την απόδοση και την ευεξία, ενώ ο παρατεταμένος φόρτος χωρίς στήριξη οδηγεί σε επαγγελματική εξουθένωση, άγχος, κατάθλιψη, ακόμη και σε καρδιαγγειακές ή μυοσκελετικές παθήσεις.
Τι κοστίζουν στην επιχείρηση
Οι επιπτώσεις δεν μένουν στο επίπεδο του ατόμου. Για τον οργανισμό περιλαμβάνουν:
- υποβάθμιση των συνολικών επιδόσεων
- αύξηση των απουσιών, με τις απουσίες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία να είναι μεγαλύτερης διάρκειας
- αύξηση του φαινομένου του παρουσιασμού, δηλαδή της παρουσίας στην εργασία χωρίς πραγματική ικανότητα απόδοσης
- αύξηση του κύκλου εργασιών του προσωπικού
- αύξηση των ατυχημάτων και των τραυματισμών
Το εκτιμώμενο κόστος για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ σε εθνικό επίπεδο. Η πρόληψη είναι, αντίθετα, επένδυση με μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Τι ορίζει η νομοθεσία
Η διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων δεν είναι μόνο ηθική υποχρέωση. Είναι νομική επιταγή που ορίζεται στην οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ, η οποία έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία, και υποστηρίζεται από τις συμφωνίες-πλαίσιο των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για το άγχος που σχετίζεται με την εργασία, καθώς και για την παρενόχληση και τη βία στην εργασία.
Ο εργοδότης έχει την ευθύνη να διασφαλίζει ότι οι κίνδυνοι στον χώρο εργασίας αξιολογούνται και ελέγχονται. Στην πράξη αυτό σημαίνει:
- γραπτή εκτίμηση κινδύνου που καλύπτει και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, όχι μόνο τους φυσικούς και χημικούς
- μέτρα πρόληψης ενταγμένα στην οργάνωση της εργασίας
- συμμετοχή των εργαζομένων στη διαδικασία, μέσω των εκπροσώπων τους
- τακτική επανεξέταση της εκτίμησης, ιδίως μετά από οργανωτικές αλλαγές
Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας και του ιατρού εργασίας είναι καθοριστικός, καθώς συνδέουν την τεχνική γνώση με την καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης.
Πώς γίνεται η διαχείριση στην πράξη
Η πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι προληπτική, ολιστική και συστηματική. Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι αντιμετωπίζονται ως οργανωτικό ζήτημα και όχι ως ατομικό σφάλμα, με την ίδια δομημένη μέθοδο που εφαρμόζεται και στους υπόλοιπους κίνδυνους της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας:
- Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου ανά θέση εργασίας και ανά τμήμα.
- Εκτίμηση της έκτασης και της σοβαρότητάς τους, με στοιχεία από την επιχείρηση και τη γνώμη των εργαζομένων.
- Σχεδιασμός μέτρων σε επίπεδο οργάνωσης, όπως οργάνωση του χρόνου, κατανομή ρόλων, ροές επικοινωνίας και διαδικασίες αναφοράς περιστατικών.
- Εφαρμογή και εκπαίδευση, με ενημέρωση προϊσταμένων και προσωπικού.
- Παρακολούθηση με δείκτες, όπως απουσίες, κύκλος εργασιών και αναφορές περιστατικών, και επανεξέταση των μέτρων.
Η συμμετοχή των εργαζομένων σε αυτή τη διαδικασία δεν είναι διαδικαστικός τύπος. Όσοι βρίσκονται στην εργασία γνωρίζουν καλύτερα τις συνθήκες που δημιουργούν πίεση και η συμμετοχή τους αποδεικνύεται παράγοντας επιτυχίας.
Τι μπορεί να κάνει μια μικρή επιχείρηση μέσα στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα
- Συζήτηση με το προσωπικό για τις συνθήκες που προκαλούν πίεση, χωρίς καταγραφή ονομάτων.
- Έλεγχος του φόρτου και των προθεσμιών ανά θέση και ανακατανομή όπου χρειάζεται.
- Αποσαφήνιση ρόλων, ώστε να μειωθούν οι αντικρουόμενες απαιτήσεις.
- Ενημέρωση του τεχνικού ασφαλείας και του ιατρού εργασίας για να ενταχθούν οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες στη γραπτή εκτίμηση κινδύνου.
- Εκπαίδευση προϊσταμένων στην αναγνώριση σημείων υπερφόρτωσης και στην έγκαιρη παρέμβαση.
Καμία από αυτές τις ενέργειες δεν απαιτεί μεγάλο προϋπολογισμό. Απαιτεί συνέπεια και διάρκεια.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η Dynamic HSQE
Ως αδειοδοτημένη ΕΞΥΠΠ, η Dynamic HSQE υποστηρίζει επιχειρήσεις κάθε μεγέθους στην ένταξη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στη γραπτή εκτίμηση κινδύνου, στη διαμόρφωση μέτρων πρόληψης και στην εκπαίδευση προσωπικού και προϊσταμένων. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια δωρεάν αρχική εκτίμηση των αναγκών της επιχείρησής σας.
Πηγές
- EU-OSHA, Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία 2026: osha.europa.eu
- EU-OSHA, Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι και ψυχική υγεία στην εργασία: osha.europa.eu
- Εκστρατεία «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας 2026-2028»: healthy-workplaces.osha.europa.eu
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεστε βοήθεια;
Η Dynamic HSQE αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις Υγείας και Ασφάλειας της επιχείρησής σας. Επικοινωνήστε μαζί μας.
Ζητήστε Εκτίμηση