Νόμος 5239/2025: Ψηφιακό Βιβλίο Υποδείξεων και οι νέες υποχρεώσεις για Τεχνικό Ασφαλείας & Ιατρό Εργασίας

Ο Νόμος 5239/2025 («Δίκαιη Εργασία για Όλους»), που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α' 178/17.10.2025, περιλαμβάνει στο Μέρος Β' (Κεφάλαια Α'–Ε') ένα ολοκληρωμένο πακέτο διατάξεων για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία. Πρόκειται για τη σημαντικότερη επικαιροποίηση του Κώδικα Νόμων για την ΥΑΕ (Ν. 3850/2010) των τελευταίων ετών, με άμεσες πρακτικές συνέπειες για κάθε επιχείρηση που απασχολεί προσωπικό.

Οι περισσότερες διατάξεις ισχύουν από 1/1/2026, ενώ ορισμένες εξειδικεύονται με Υπουργικές Αποφάσεις που εκδίδονται σταδιακά μέσα στο 2026. Παρακάτω συνοψίζουμε τι αλλάζει και τι πρέπει να κάνει η επιχείρησή σας.

1. Ψηφιακό Βιβλίο Υποδείξεων (Άρθρα 32 & 34)

Η πιο ορατή αλλαγή στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων. Το παραδοσιακό, χάρτινο Βιβλίο Υποδείξεων Τεχνικού Ασφαλείας και Ιατρού Εργασίας αντικαθίσταται από ηλεκτρονικό βιβλίο, τηρούμενο μέσω του ΟΠΣ–ΣΕΠΕ (και, στη συνέχεια, του συστήματος Ηριδανός).

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

• Οι υποδείξεις του Τεχνικού Ασφαλείας δίνονται αποκλειστικά γραπτώς προς τον εργοδότη και καταχωρούνται ηλεκτρονικά.
• Οι υποδείξεις του Ιατρού Εργασίας δίνονται γραπτώς προς τον εργοδότη και γραπτώς ή προφορικώς προς τους εργαζόμενους.
• Ο εργοδότης δηλώνει υπεύθυνα ότι έλαβε γνώση κάθε υπόδειξης. Δεν υπάρχει πλέον το επιχείρημα «δεν το είδα».
• Η ευθύνη επίβλεψης του Τεχνικού Ασφαλείας προσδιορίζεται ρητά στον χρόνο της φυσικής παρουσίας του στον χώρο εργασίας.

Η ψηφιοποίηση δημιουργεί πλήρη, ανεξίτηλη διαδρομή ελέγχου (audit trail): η Επιθεώρηση Εργασίας βλέπει τι υποδείχθηκε, πότε, και αν ο εργοδότης ανταποκρίθηκε.

2. Περιορισμός αυτοάσκησης καθηκόντων Τεχνικού Ασφαλείας από τον εργοδότη (Άρθρο 30)

Από 1/1/2026 περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα του εργοδότη να αναλαμβάνει ο ίδιος τα καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας στην επιχείρησή του. Η ρύθμιση στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας με πιστοποιημένους επαγγελματίες ΥΑΕ και ΕΞΥΠΠ, καθώς η πρακτική της αυτοάσκησης συνδεόταν συχνά με τυπική και όχι ουσιαστική συμμόρφωση.

Επιχειρήσεις που έως σήμερα κάλυπταν την υποχρέωση με τον εργοδότη ως Τεχνικό Ασφαλείας πρέπει να επανεξετάσουν άμεσα αν εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις.

3. Ηλεκτρονικές βάσεις Τεχνικών Ασφαλείας & Ιατρών Εργασίας

Δημιουργούνται ηλεκτρονικά μητρώα στα οποία εγγράφονται υποχρεωτικά οι Τεχνικοί Ασφαλείας και οι Ιατροί Εργασίας. Οι αναθέσεις θα γίνονται αποκλειστικά μέσω εγγεγραμμένων επαγγελματιών — σε συνδυασμό με το Μητρώο του ΤΕΕ για τους μηχανικούς. Η επιχείρηση θα πρέπει να επιβεβαιώνει ότι ο συνεργάτης της είναι εγγεγραμμένος και ενεργός.

4. Δήλωση υλικοτεχνικής υποδομής ΥΑΕ (Άρθρο 28)

Οι επιχειρήσεις καλούνται να δηλώνουν στο SEPEnet στοιχεία για την υλικοτεχνική υποδομή που διαθέτουν για την πρόληψη επαγγελματικών κινδύνων (χώροι, εξοπλισμός, μέσα προστασίας). Πρόκειται για νέα διοικητική υποχρέωση που απαιτεί συστηματική καταγραφή.

5. Επικαιροποίηση κατάταξης επιχειρήσεων και ειδικοτήτων (Άρθρα 29 & 31)

• Επικαιροποιείται η κατάταξη των επιχειρήσεων σε κατηγορίες επικινδυνότητας (Α, Β, Γ) ανά ΚΑΔ — η κατάταξη που καθορίζει τις ελάχιστες ώρες Τεχνικού Ασφαλείας και Ιατρού Εργασίας.
• Επικαιροποιείται ο κατάλογος των επιτρεπόμενων ειδικοτήτων για την ανάληψη καθηκόντων Τεχνικού Ασφαλείας.

Συμβουλεύουμε κάθε επιχείρηση να επαληθεύσει τη νέα κατάταξή της, καθώς ενδέχεται να μεταβάλλονται οι ελάχιστες ώρες απασχόλησης.

6. Αναγγελία εργατικών ατυχημάτων (Άρθρο 38)

Εξορθολογίζεται η υποχρέωση αναγγελίας στις αστυνομικές αρχές: γίνεται πλέον μόνο σε περιπτώσεις σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου. Ως σοβαρός τραυματισμός νοείται εκείνος που απαιτεί διακομιδή σε μονάδα υγείας και παραμονή για νοσηλεία.

Προσοχή: ο ορισμός αυτός αφορά μόνο την αστυνομία. Η αναγγελία στο ΟΠΣ–ΣΕΠΕ εντός 24 ωρών εξακολουθεί να διέπεται από τα κριτήρια της Εγκυκλίου 441915/07.09.2023 της Επιθεώρησης Εργασίας.

7. Εκπαίδευση Πρώτων Βοηθειών — ΚΑΡΠΑ & Heimlich (Άρθρο 39)

Από 1/1/2026 προβλέπεται η οργάνωση μαθημάτων ΚΑΡΠΑ και χειρισμού Heimlich για τους εργαζόμενους, με κλιμάκωση ανάλογα με τον αριθμό εργαζομένων και τη φύση της εγκατάστασης. Αναμένονται διευκρινίσεις για την πρακτική εφαρμογή, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής: η εκπαίδευση Α' Βοηθειών γίνεται ουσιαστική υποχρέωση, όχι προαιρετική καλή πρακτική.

8. Ενίσχυση του Συντονιστή Ασφαλείας στα εργοτάξια (Άρθρο 40)

Για τα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια, καθορίζεται πλέον ο ελάχιστος χρόνος παρουσίας του Συντονιστή Ασφαλείας. Η παρουσία του είναι υποχρεωτική τουλάχιστον:

1. κατά την έναρξη των εργασιών,
2. κατά την έναρξη κατασκευής του φέροντος οργανισμού,
3. κατά την έναρξη κατασκευής κελύφους και εσωτερικών διαρρυθμίσεων,
4. κατά την έναρξη κατασκευής ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων.

Η παρουσία αυτή πρέπει να τεκμηριώνεται — και θα ελέγχεται με τα νέα Φύλλα Ελέγχου της Επιθεώρησης Εργασίας.

9. Επαγγελματικές ασθένειες και ΟΠΣ «Ηριδανός»

Βελτιώνεται το πλαίσιο διάγνωσης και αναγγελίας των επαγγελματικών ασθενειών, ενώ θεσμοθετείται το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Ηριδανός», που θα συγκεντρώσει όλες τις ψηφιακές υπηρεσίες ΥΑΕ σε ένα σημείο.

Checklist συμμόρφωσης για την επιχείρησή σας

• Επαληθεύστε τη νέα κατάταξη επικινδυνότητας και τις ελάχιστες ώρες ΤΑ/ΙΕ.
• Αν ο εργοδότης ασκούσε ο ίδιος καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας, ελέγξτε αν εξακολουθεί να επιτρέπεται.
• Βεβαιωθείτε ότι ο Τεχνικός Ασφαλείας και ο Ιατρός Εργασίας σας είναι εγγεγραμμένοι στα ηλεκτρονικά μητρώα.
• Προετοιμαστείτε για τη μετάβαση στο ψηφιακό Βιβλίο Υποδείξεων και ορίστε υπεύθυνο για την ανταπόκριση στις υποδείξεις.
• Καταγράψτε την υλικοτεχνική υποδομή ΥΑΕ για τη δήλωση στο SEPEnet.
• Προγραμματίστε εκπαίδευση ΚΑΡΠΑ / Α' Βοηθειών.
• Σε τεχνικά έργα, τεκμηριώστε την παρουσία Συντονιστή Ασφαλείας στις τέσσερις κρίσιμες φάσεις.

Η Dynamic HSQE, ως αδειοδοτημένη ΕΞΥΠΠ, παρακολουθεί κάθε εξέλιξη του Ν. 5239/2025 και των εφαρμοστικών του αποφάσεων και αναλαμβάνει την πλήρη συμμόρφωση της επιχείρησής σας — Τεχνικός Ασφαλείας, Ιατρός Εργασίας, Γραπτή Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου, εκπαιδεύσεις και Συντονιστής Ασφαλείας. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια αξιολόγηση της συμμόρφωσής σας με το νέο πλαίσιο.

---

Πηγές

• Ν. 5239/2025 (ΦΕΚ Α' 178/17.10.2025) — «Δίκαιη Εργασία για Όλους»: Δείτε το ΦΕΚ (PDF)
• Ν. 3850/2010 — Κώδικας Νόμων για την Υγεία και Ασφάλεια των Εργαζομένων
• Εγκύκλιος 441915/07.09.2023 Επιθεώρησης Εργασίας — Υποχρέωση αναγγελίας εργατικού ατυχήματος: hli.gov.gr